هنر متعهد و عرصه‌های پیش رو - رسانه انقلاب

هنر متعهد و عرصه‌های پیش رو

نویسنده: محسن جوهری

مفهوم هنر متعهد یکی از مفاهیم مهمی است که ذیل گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه هنر همواره از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. به نظر می رسد که اکنون و به مناسب سالروز شهادت سید شهیدان اهل قلم، سید مرتضی آوینی فرصت خوبی است که تأمل مجددی پیرامون این کلیدواژه صورت بگیرد. به نظر می رسد که هنر متعهد مفهوم مهمی است که با بازاندیشی و تعمیق دانسته ها پیرامون آن میتوان در کالبد فعالیت های هنری و فرهنگی انقلاب اسلامی روح تازه ای دمید. کلیدواژه هنر متعهد ممکن است در ذهن بسیاری از افراد این معنا را زنده کند که فاصله بسیار زیادی بین فرم و محتوای یک اثر هنری وجود دارد و انقلاب اسلامی و هنرمندان تربیت شده در بستر آن در صدد هستند که با بی اعتنایی نسبی در قبال فرم به عرضه پیام های انقلاب اسلامی از طریق هنر مبادرت ورزند. این نگاه مبتنی بر این پیش فرض است که متعلَّق تعهد صرفا محتواست و باید در عرصه هنر با پایبندی نسبت به آموزه های دینی در ساحت محتوا دست به تولید محصولات هنری زد. این درحالی است که به نظر می رسد در پهنه گفتمان هنری انقلاب اسلامی، عرصه تعهد صرفا به محتوا محدود نیست بلکه باید از تعهد در عرصه فرم در کنار تعهد در عرصه محتوا سخن گفت. رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای در اندیشه هنری خود به این نکته تأکید داشته اند که عرصه تعهد هنر صرفا محدود به محتوا نیست بلکه تعهد در فرم نیز یکی از شروط لازم برای اطلاق عنوان هنر متعهد بر یک اثر هنری یا مجموعه ای از آثار است.

هنرمند، هم در باب فرم و قالب هنرِ خودش و هم در قبال مضمون تعهّد دارد. کسی که قریحه هنری دارد، نباید به سطح پایین اکتفا کند. این یک تعهّد است. هنرمند تنبل و بی‏تلاش، هنرمندی که برای تعالی کار هنری خودش و ایجاد خلاقیت تلاش نمی‏کند، در حقیقت به مسؤولیتِ هنری خودش در قبال قالب عمل نکرده است. هنرمند باید دائم تلاش کند. البته ممکن است انسان یک وقت به جایی برسد که بیش از آن نمی‏تواند تلاش کند – بحثی نیست – اما تا آن‏جایی که می‏تواند، باید برای اعتلای قالب هنری تلاش کند. این تعهّد در قبال قالب، بدون یک احساس شور و عشق و مسؤولیت – البته این شور و عشق هم مسؤولیت است؛ آن هم یک دست قوی است که انسان را وادار به کاری می‏کند و نمی‏گذارد که احساس تنبلی و تن‏آسایی، او را از کار باز بدارد – به دست نمی‏آید.[۱]

ایده گسترده دانستن عرصه تعهد هنر و جاری و ساری بودن آن در دو عرصه فرم و محتوا به وضوح دارای دلالت های سیاستگذارانه است و مشخص کننده آن است که اثر هنری ایده آل انقلاب اسلامی و مصداق متعین و خارجی هنر متعهد باید دارای هر دو مولفه استانداردهای فرمیک و دلالت های محتوایی مطابق با حق و حقیقت باشد و چنانچه هر کدام از این دو شرط لازم در یک اثر محقق نباشد نمی توان عنوان هنر متعهد را بر آن بار کرد.

.[۱] بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار اصحاب فرهنگ و هنر، ۱/۵/۸۰

به این مطلب امتیاز دهید:
12345 (رای دهید)
Loading...

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه می‌گذارد

مطلع شدن از

Top