از روانشناسی فردی تا آسیب شناسی اجتماعی- گزارشی بر نشست بررسی فیلم جدید پوران درخشنده- رسانه انقلاب

از روانشناسی فردی تا آسیب شناسی اجتماعی

گزارشی بر نشست نقد و بررسی فیلم جدید پوران درخشنده در ایوان شمس

پوران درخشنده - گزارشی بر نشست بررسی فیلم جدید پوران درخشنده

رسانه انقلاب: پیوند علوم انسانی و سینما دغدغه‌ای است که به هدف اثر بخشی فضای نخبگانی بر رسانه‌ای قهار مانند سینما، شاید سالیانی مدید است که توسط برخی دنبال می‌شود. دغدغه‌ای که در چند سال گذشته توسط جنبش فکری هنری «سینما انقلاب» به هدف نزدیکی هر چه بیشتر این دو حوزه در ایام جشنواره فجر با جدیتی بیشتر پیگیری شده است.
گزارشی که در ادامه می‌خوانید، گزیده‌ای است از نشستی با موضوع « نحوه‌‌ بازنمایی آسیب‌های اجتماعی» که دو روز گذشته توسط «مرکز تحقیقات زن و خانواده حوزه علمیه» در ایوان شمس تهران برگزار شد.
در این نشست تخصصی مسئله مذکور توسط «دکتر محمدتقی کرمی» عضور هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، «سهیلا صادقی» عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، «دکتر عبدالکریم خیامی» و «دکتر ابوتراب طالبی»، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و با حضور کارگردان اثر خانم «پوران درخشنده»به بحث گذاشته شد.
ابتدای مراسم دکتر «محمدتقی کرمی» به عنوان مجری و کارشناس جلسه این نکته را یادآور شد که: «ما مدت ها بود که منتظر بودیم مباحث پیوند سینما و دانشگاه جایی را برای  بحث‌های جدی پیدا کند و از سینما بیاموزیم و به سینما ایده بدهیم. یکی از موضوعاتی که در سال‌های اخیر دغدغه برخی از کارگردانان بوده، مسئله آسیب‌های اجتماعی است. اینها مسائل مشترک دانشگاه و سینما است. ممکن است در نحوه انعکاس آسیب‌های اجتماعی در دانشگاه و سینما تفاوت‌هایی وجود داشته باشد که به ذات این دو دستگاه در نوع روایت برمی‌گردد.»

این از موهبات جامعه اسلامیست
دکتر «سهیلا صادقی» به عنوان آغازگر نشست بحث خودش را با عنوان زن و سینما آغاز کرد و گفت: «زنان به عنوان موضوع یا به عنوان کارگردان یا به عنوان بازیگران نقش‌های مختلف می‌توانند در سینما حضور داشته باشند که خانم «پوران درخشنده» در دو مورد اول حضور جدی‌ای دارد. با توجه به حضور کمتر از سه درصدی زنان در سینمای جهان باید گفت این از موهبات جامعه اسلامی است، برخلاف تمام سیاه‌نمایی‌هایی که می‌شود؛ اما زنانش از استعدادی برخوردارند که می‌توانند مسائل مختلف را بر روی پرده بیاورند و به آسیب‌های اجتماعی بپردازند.»

دکتر سهیلا صادقی- نشست زیر سقف دودی - عطنا

دکتر سهیلا صادقی- نشست زیر سقف دودی- عطنا

فیلم «قصه‌ها» حال من را بد کرد
این استاد دانشگاه بعد از ذکر چند نکته مثب نسبت به «پوران دخشنده» گفت: «یک نکته مثبت در کارهای ایشان این است که خیلی در فیلم‌هایشان بزرگنمایی یا کوچکنمایی دیده نمی‌شود. یک موقع فیلم «قصه‌ها» رو می‌دیدم، این فیلم واقعاً حال من را بد کرد، یعنی کاگردان محترم به حدی از جامعه خودش اغراق و سیاه‌نمایی می‌کند و تمام قصه‌ها وجوه پاتولوژیکال دارند و تمام این وجوه را سر هم زده که گویی شما فقط در این فضا زندگی می‌کنید، درحالی که واقعیت اجتماعی این نیست. با وجود آسیب‌های اجتماعی‌ای که گریبانگیر کشور ما است؛ اما ما در این جامعه در حال زندگی کردن هستیم، درس می‌خوانیم، عاشق می‌شویم، در این جامعه بچه‌دار می‌شویم، در این جامعه درس می‌خوانیم؛ اینطور نیست که تمام وجوه زندگی ما اینقدر پاتولوژیکال باشد. من پیش خود گفتم یک کارگردان چه قدر از واقعیت اجتماعی ممکن است، بی‌خبر باشد و این فیلم برای کجا ساخته می‌شود؟ ساخته می‌شود که بیرون برود و جایزه بگیرد یا یک رسالت اجتماعی را ادا کند؟»
در ادامه دکتر «ابوتراب ابوطالبی» بحث خود را با این سوال که : وظیفه سینمای اجتماعی و بازنمایی آسیب‌ها در سینما چه هست؟ آغاز کرد و گفت: «یک بخشی از آسیب‌شناسی جنبه آگاهی بخشی دارد. به هر حال امروز همه چیز رسانه‌ای شده و ما می‌توانیم توقع آگاهی‌بخشی داشته باشیم. اگر یک قدم جلوتر برویم، می‌توانیم پرسش کنیم که سطح و عمقی که این آگاهی‌ها به ما می‌دهند، چه میزان است؟ نقش دوم نقش فراغتی است. به هر حال سینما در دنیا و ایران نقش فراغتی دارد که البته در جامعه شهری بیشتر است و ما می‌توانیم در مورد کارکرد فراغتی آن پرسش طرح کنیم. نقش سوم نقش التیام بخشی و ارائه راه حل است. فرض بفرمایید که ما اگر طلاق عاطفی را در این فیلم مطرح می‌کنیم، باید بگویم که چه راه حلی برای آن مسئله ارائه می‌شود.»

دکتر ابوتراب طالبی- نشست بررسی فیلم زیر سقف دودی- عطنا

دکتر ابوتراب طالبی- نشست بررسی فیلم زیر سقف دودی- عطنا

بازنمایی با دخل و تصرف همراه است
این استاد دانشگاه در ادامه گفت: «بازنمایی به چه معناست؟ ما وقتی از بازنمایی صحبت می‌کنیم، به نوعی از دخل و تصرف دست می‌زنیم، حداقل در تئوری‌های بازنمایی انعکاس صرف واقعیت معنایی ندارد. برای مثال مجری مراسم گفتند که خانم «پوران درخشنده» نگاه زنانه‌ای در پرداخت به موضوع داشته‌اند. تاثیر این نگاه زنانه چیست؟ یعنی دخل و تصرف در معنا، یعنی بخشی از واقعیت را بگویی و بخشی را نگویی. ما در بازنمایی ادعای بیان تمام واقعیت را نمی‌توانیم داشته باشیم. لذا آن بخش از صحبت‌های خانم «پوران درخشنده» که گفته بودند: «من سعی کردم تمام تلاشم را بکنم که تمام جوانب را در نظر بگیرم»، که احساس بسیار قشنگی است، غیر ممکن است. برداشت من این است که این فیلم  بر خلاف ادعای اینکه نگاه زنانه‌ای داشته باشد، یک سویه زن گرایانه در آن بود. تقریباً هر دو نقش زن این نقش مثبت را داشتند و مشکلات مرد بیشتر بود.

روانشناسی فردی به جای آسیب شناسی اجتماعی
«دکتر طالبی» در مورد نحوه‌ ارائه راه حل گفت: «نوع تحلیل بیشتر فرد گرایانه و انسان گرایانه است، درست است که می‌گوییم آسیب اجتماعی؛ اما نگاه ما فرد گرایانه و انسان گرایانه و روانشاسانه است و در این فیلم نیز موج می‌زد. ما اگر می‌خواهیم به عنوان آسیب اجتماعی کار کنیم، باید آن وجوه ساختاری و بسترهایی که آن پدیده را ایجاد می‌کند، بررسی کنیم و راه حل‌های اجتماعی و ساختاری در آن فیلم به نمایش بگذاریم، در حالی که عمده نشانه‌ها روانشناسی و مشاوره و… هستند نه جامعه شناسانه.»

سینمای خانم درخشنده، سینما نیست
در ادامه «دکتر محمدتقی کرمی» بحث خود را با انتقاد به آثار «خانم پوران درخشنده» آغاز کرد و گفت: «سینمای خانم «پوران درخشنده» سینما نیست. سینما یعنی استفاده از قاب، نور و صحنه آرایی برای بیان یک داستانی که در آن شخصیت‌ها در آمده باشند و رسالت اول سینما سرگرمی است. سینما دانشگاه نیست، انتظار منبر از دانشگاه نداریم، سینما اگر به رسالت اول خودش که یک روایت منسجم است عمل بکند، پیام‌های ضمنی‌اش منتقل میشود؛ اما اگر رسالت هنری و سرگرمی‌اش را فراموش بکند، داستانی را که روایت می‌کند به دل ننشیند، پیام کارگردان را مخاطب درک می‌کند.»
این استاد دانشگاه در ادامه صحبت‌های خود گفت: «یک کارگردان از پرداخت به آسیب‌ها چه هدفی را دنبال می‌کند؟ آگاهی بخشی یا اینکه می‌خواهیم بگوییم که اساساً جامعه نباید در آن آسیب اجتماعی وجود داشته باشد؟»

دکتر محمدتقی کرمی- نشست بررسی فیلم زیر سقف دودی- عطنا

دکتر محمدتقی کرمی- نشست بررسی فیلم زیر سقف دودی- عطنا

گاهی سینما خود مسئله ساز شده است
در ادامه نشست، «دکتر سهیلا صادقی» در بخش دوم صحبت‌های خود در پاسخ به اینکه نسبت سینما به آسیب‌ها چیست گفت: «سینما هم می‌تواند مسئله ساز یا هم می‌تواند مسئله پرداز باشد. در برخی از فیلم‌ها واقعاً سینما برای ما مسئله ساز بوده است. انعکاس طبقه اجتماعی متوسط را نگاه کنید، متعجب می‌شود. افرادی که در این عرصه کار می‌کنند، دنیا را آن گونه که خود می‌فهمند یا دوست دارند، جعل می‌کنند. در فیلم «هیس دختر‌ها فریاد نمی‌زنند»، سینما دارد حساسیت‌زایی می‌کند. البته سینما می‌تواند زمینه ساز برخی از تغییرات اجتماعی را نیز ایجاد کند با آگاهی بخشی و ایجاد مطالبه در مردم اتفاق می‌افتد.»

هم چنین بخوانید:
پوران، خانواده، معضل و دیگر هیچ

سینمایی به مثابه آیینه درون

به این مطلب امتیاز دهید:
12345 (رای دهید)
Loading...

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه می‌گذارد

مطلع شدن از

Top