انتفاضه چاقویی دو لبه برای رسانه- گفتگویی با وحیدالله موسوی مترجم سینمای فلسطین - رسانه انقلاب

انتفاضه چاقویی دو لبه برای فعالان رسانه

گفتگو با وحیدالله موسوی مترجم کتاب سینمای فلسطین

سینما برای فلسطین- انتفاضه چاقویی دو لبه برای فعالان رسانه

رسانه انقلاب: فلسطین و موضوع انتفاضه، یکی از مباحثی است که به خاطر اهمیت زیاد آن در بحث بین الملل و جهان اسلام باید بسیار به آن پرداخته شود. قطعاً یکی از ابزارهای مهم برای رسیدن به این هدف، سینما است. ابزاری که هیچ‌گاه نمی‌تواند، خود را برای این موضوع بی‌طرف معرفی کند. به همین خاطر رسانه انقلاب برای بررسی نسبت سینمای ایران و جهان به سراغ دکتر «وحیداله موسوی» مترجم کتاب «سینمای فلسطین؛ منظره، جراحت روحی و خاطره» رفت. کتابی که می‌خواهد مروری اجمالی به تاریخچه سینمای فلسطین و نگاهی که نویسندگانی چون «نوریت گرتز» و «جورج خلیفی» به این موضوع دارند، بکند.
به عنوان سوال نخست، جایگاه استفاده از رسانه در رسیدن به اهداف انتفاضه را چگونه بررسی می‌کنید؟
وحیدالله موسوی: رسانه تیغ دولبه‌ای برای مبارزه است که می‌تواند خواسته یا ناخواسته معنایی سوای آنچه مدنظر بوده، القاء کند. متاسفانه برخی رسانه‌های مدافع انتفاضه، اغلب ناخواسته با کلیشه‌سازی از یک مفهوم والا -یعنی انتفاضه و نمادهای مبارزه فلسطینی‌ها- در راستای اهداف اشغالگران و متحدانشان عمل می‌کنند. این مطلب یعنی اینکه توجه به این نکته لازم است که شرط ورود به این عرصه با توجه به حساسیت آن، شناخت کامل رسانه از طرفی و خود انتفاضه و فلسطین به صورت دقیق از طرفی دیگر است که تنها در این صورت است که می‌توان از قابلیت رسانه در جهت پیشبرد اهداف انتفاضه استفاده کرد.
چه آثار سینمایی و مستندی ساخت ایران در حمایت از مردم مظلوم فلسطین ساخته شده است؟ و بهترین آنان از نظر شما کدام است؟
اگر بخواهیم فیلم‌هایی را که به طور کامل یا نسبی به مسئله فلسطین پرداخته‌اند، می‌توانیم فیلم‌هایی چون «سرب»، «بازمانده»، «شکارچی شنبه»، «هیام» و غیره را نام ببریم. همچنین فیلم‌های مستند بسیاری نیز ساخته ‌شده که معمولاً فاقد ابعاد زیبایی‌شناسی مطلوب بوده‌اند. نباید با دیدگاهی توریستی به مساله فلسطین نگریست. صرف آشنا بودن با مسئله فلسطین، دلیل موجهی برای نبود پژوهش و دیدگاه ژرف به این مسئله نیست. شاید فیلم «سرب» یکی از جذاب‌ترین و همدلانه‌ترین فیلم‌هایی باشد که از منظر یهودیان ایرانی، مراحل قبل از شکل‌گیری رژیم اشغالگر را ترسیم می‌کند. زمان وقوع داستان این فیلم، که به لحاظ فرم اثری متفاوت در کارنامه فیلمسازی کیمیایی است، اواسط دهه پرهیاهوی ۱۳۲۰ (حدود ۱۹۴۵ میلادی)، یعنی سه سال قبل از تشکیل رژیم اشغالگر است. همچنین فیلم «شکارچی شنبه» نیز به شکلی متفاوت به این مساله می‌پردازد.
چه آثار سینمایی و مستندی در خارج از ایران در حمایت از مردم مظلوم فلسطین ساخته شده است؟ و بهترین آنان از نظر شما کدام است؟
خود فیلمسازان فلسطینی یا برخی فیلمسازان دگراندیش یهودی آثاری در این زمینه ساخته‌اند. فیلمسازانی مانند «میشل خلیفی»، «علی نصار»، «رشید مشهراوی»، و «ایلیا سلیمان»، «ابو وائل»، «لیانا بدر»، «نزار حسن»، «رفیق حجار»، «قیس زبیدی»، «عبدالسلام شحاده»، «صبحی الزبیدی»، «عمر القطان»، «سمیر نمر» و دیگران در زمینه مستند و فیلم‌های داستانی تلاش کرده‌اند از منظری تازه به این مساله بنگرند.
همچنین فیلمسازانی از عراق، لبنان و سوریه نیز فیلم‌هایی درباره فلسطین ساخته‌اند، فیلم‌سازانی مانند «قاسم حول»، «محمد ملص» و دیگران. از سوی دیگر فیلم‌های مستندی نیز به سفارش برخی شبکه‌های تلویزیونی کشورهای اروپایی ساخته و پخش شده است. به طور کلی در دوره سوم سینمای فلسطین (۱۹۸۲-۱۹۷۶) فیلم‌هایی از سوی کشورها و یا فیلمسازان چپ‌گرا درباره فلسطینیان ساخته شد.
در مورد آثار تولیدی (فیلم و مستند) انتفاضه فلسطین آیا پژوهش مکتوبی صورت گرفته است؟
کتاب‌های متعددی در این زمینه منتشر شده، از جمله کتاب «یک انقلاب آرام: اولین انتفاضه فلسطین و مقاومت بی‌خشونت» از مری «الیزابت کینگ»، یا کتاب «دومین انتفاضه فلسطین: گاه‌نگاری مبارزه مردم» از «رَمزی بارود»، «انتفاضه: قیام فلسطین» از «دان پرتز»، «انتفاضه» با ویراستاری «زاخاری لاکمن» و «جوئل بینین».
مهمترین تدبیر برای گشایشی در تولید آثار در حمایت از ملت فلسطین چه خواهد بود؟
باید با استفاده از راهکارهایی توجه را به این مساله جلب کرد. یک راه حل برگزاری جشنواره‌ای از فیلم‌‌های منتخب فیلمسازان فلسطینی و دعوت از فیلمسازان و عوامل و برگزاری جلسات نقد و تحلیل و بررسی فیلم‌هاست. راه دیگر، حمایت از پژوهشگران و مترجمان در این عرصه است. همچنین اقتباس از آثار ادبی نویسندگان فلسطینی نیز راه حل موجهی است. همچنین باید از بررسی بازنمایی مردم و مساله فلسطین در سینماهای دیگر نترسید و با تحلیل آن بازنمایی‌ها، تصاویر روایی مناسبی تدارک دید.
چرا پس از گذشت از ۳۸ سال از انقلاب اسلامی و وجود نهادهای متعدد حمایت کننده، در عرصه آثار سینمایی و مستند هنوز آثار قابل قبول ساخته نشده است؟
البته نمی‌توان ساخت برخی آثار قابل قبول را کتمان کرد؛ اما در کلیت ماجرا برمی‌گردد به همان نگاه توریستی و تجاری‌سازی که پیشتر اشاره شد. از سوی دیگر، در فیلم‌های مربوط به فلسطینی‌ها، بیشتر به مبارزه ملی توجه می‌شود و در نتیجه از فردیت و شخصیت‌پردازی عینی پرهیز می‌شود. پس در نبود ویژگی‌های متنوع و ناهمگون قومی و مردمی، بازنمایی‌ها رنگ و بویی ساختگی و سطحی به خود می‌گیرند.
وضعیت جبهه مقاومت در تولید آثار سینمایی و مستند در مورد انتفاضه فلسطین چگونه است؟
این سازمان در دوره سوم بیشتر در زمینه حمایت از سینما فعال بوده است؛ اما اکنون گاه و بی‌گاه نیز در تولید برخی آثار مستند مشارکت می‌کند.
تأثیر آثار تولیدی در سال‌های اخیر بر انتفاضه فلسطین چگونه بوده است؟
«مَشهراوی» فیلمی دارد با عنوان «بلیطی به اورشلیم» که داستان مردی فلسطینی را روایت می‌کند که با به راه انداختن یک واحد سیار نمایش زندگی‌اش را می‌گذراند و سعی می‌کند با نمایش یک فیلم فلسطینی در ساختمانی که مورد حمله شهرک‌نشین‌های یهودی قرار گرفته به اورشلیم برسد. همین داستان دوخطی فیلم پاسخی است به این مسئله. با اینکه سینماهای عمومی در فلسطین اشغالی امکان فعالیت ندارند، واحدهای سیار فیلم در اردوگاه‌ها به نمایش فیلم‌های مختلف می‌پردازند. در ضمن نمایش این آثار در جشنواره‌های بیرون از فلسطین نیز به‌نوعی به شناخت مخاطبان عرب و دیگران از مردم فلسطین و مبارزه‌شان کمک می‌کند. از سوی دیگر از طریق برخی فیلم‌های خبری از انتفاضه‌ها، مردم جهان توانسته‌اند به عمق جنایات و فجایع اشغالگران پی ببرند و این فیلم‌ها همدلی با مردم فلسطین و تنفر جهانی از صهیونیسم را تشدید می‌کنند.

به این مطلب امتیاز دهید:
12345 (رای دهید)
Loading...

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه می‌گذارد

مطلع شدن از
wpDiscuz

Top