آیا عدالت در اکران وجود دارد؟-نگاهی به تفکر سرمایه‌داری در اکران سینما-رسانه انقلاب

آیا عدالت در اکران وجود دارد؟

نگاهی به تفکر سرمایه‌داری در اکران سینما

نگاهی به تفکر سرمایه‌داری در اکران سینما

اشاره: با نگاهی با تعداد سالن‌های سینمای برخی فیلم‌ها درمی‌یابیم که نحوه توزیع سالن‌های سینما در اکران فیلم‌های سینمایی عادلانه نیست. انیمیشن فهرست مقدس امروز تنها دارای ۲ سالن در کل کشور است در حالی که فیلم‌های سطحی و نازل از سالن‌های فراوانی برخوردارند. بنظر می‌رسد که تفکری که سرمایه و ثروت بجای فرهنگ برای آن اهمیت دارد حاکم بر سینما است. این موضوع سوژه‌ای برای مصاحبه با دکتر «مدقق»، استاد دانشگاه و مجری برنامه «شهر فرنگ» شد. ایشان ضمن تبیین موضوع فرایند اکران در سینما صریحا مخالف چنین رویکردی بودند و وضعیت موجود را فقط بخاظر کمبود سالن‌های سینما می‌دانستند.

 آیا ما می‌توانیم از الگویی به نام سیاست‌های سرمایه داری در توزیع آثار سینمایی در سطح جهان سخن بگوییم یا خیر؟ اگر چنین الگویی وجود دارد چه مشخصاتی دارد و تا چه میزان در سینمای ایران رسوب و نفوذ پیدا کرده است؟

در الگو سرمایه داری وقتی از زاویه سینما به این موضوع نگاه کنیم این طور نمی‌توانیم نگاه ‌کنیم. ما مفهومی ‌داریم به اسم سلطه ‌هالیوود بر سینمای جهان. چون بخش اول سوال شما ناظر بر سینمای دنیا بوده است می‌گویم که ما مفهومی‌داریم به اسم ‌هالیوود و تولیدات ‌هالیوودی، که سینمای غالب کشورها را در اختیار خود گرفته است. این یک واقعیت است و اساسا قابل انکار نیست که اینکه سینمای آمریکا سینمای غالب جهان است.

شما خیلی از کشورها که بروید به ویژه کشورهایی که اساسا سینما ندارند مثل کشورهای عربی، خیلی از کشورهای آفریقایی، خیلی از کشورهای آسیایی مثل بنگلادش، سریلانکا و غیره، و حتی برخی از کشورهای اروپایی که سینما ندارند، یعنی تولید سینمایی ندارند چون وقتی می‌گویم سینما ندارند طبعا منظورم سالن سینما نیست، یعنی تولید سینمایی ندارند. سینماها و فیلم‌های سینمایی البته موجود است و در اختیار تولیدات روز‌ هالیوود می‌باشد.

آنها به هر حال آن خط و مشی، ایدئولوژی و ارزش‌هایی که مد نظر سینمای آمریکا است را در آن سینماها نمایش می‌دهند، خب طبعا سینمای ‌هالیوود برآمده از میزان سرمایه داری آمریکایی هست و یک واقعیتی است، و این را نمی‌توان انکار کرد، اما در خیلی از کشورها، از جمله در ایران و بعضی از کشورهای اروپایی محدودیت‌هایی کم و بیش در برابر رسوخ و نفوذ سینمای آمریکا در نظر گرفته شده، مثلا در اروپا در جاهایی مثل فرانسه در خیلی جاها در خود اتحادیه اروپا نمایش فیلم‌های امریکایی با مالیات‌های خیلی زیاد همراه است، در شماری از کشورها از جمله ایران اساسا نمایش فیلم‌های امریکایی ممنوع است یعنی ما فیلم خارجی نمایش نمی‌دهیم نه فقط فیلم آمریکایی بلکه خیلی از فیلم‌هایی خارجی را هم اصلا نمایش نمی‌دهیم، به دلیل این که اولویت سالن‌های موجودمان را در اختیار تولیدات سینمای ایران قرار می‌دهیم و این است که الان چندین و چند سال فیلم خارجی اساسا نمایش داده نمی‌شود، آن زمان هم که نمایش داده می‌شد شمار فیلم‌های‌هالیوودی خیلی کمتر بود و یا اساسا فیلم‌های روز نمایش داده نمی‌شد، بنابراین اگر منظورتان سلطه‌ هالیوود در سینمای ایران به شکل نمایش در پرده سالن‌ها است! خیر ما این را نداریم.

اما یک بخش دیگر سوالتان این است که آیا صنعت سینما مثلا با مفهموم سرمایه گره می‌خورد؟ خب بله . اگر گره بخورد اشکالش چیست؟ چه اشکالی دارد . شما برای تولید فیلم باید یک سرمایه‌ای بگذارید و این هزینه تولید فیلم سال به سال در ایران و در جهان دارد بالاتر می‌رود، یعنی شما برای این که یک فیلم بسازید طبعا نیاز به سرمایه دارید یک فیلم مجانی ساخته نمی‌شود و این سرمایه هم روز به روز گران‌تر می‌شود. این هزینه روز به روز گران‌تر می‌شود و شما باید سرمایه بیشتری در واقع خرج تولید فیلم بکنید و در ضمن فیلم موفق فیلمی ‌است که بتواند سرمایه خود را برگرداند، به ویژه اگر فیلم درست و حسابی ساخته شده باشد این انتظار وجود دارد که در گیشه‌ها موفق باشد و بتواند سرمایه خودش را برگرداند تا آن سرمایه باز در یک اقتصاد درست صرف تولید فیلم‌های بهتر شود. این است که کلا سینما هنری است که بیش از هنرهای دیگر حیاتش با سرمایه و پول گره خورده.

البته نکاتی که شما درباره‌هالیوود گفتید درست است اما موضوع بحث من‌هالیوود نیست، عرض بنده این است که مثلا می‌بینیم در اکران فیلم‌های ایران، بعضا می‌دیدیم که سالن‌های سینما غالبا برای آن به تعداد بسیار بالایی قُرُق می‌شد ولی برای برخی فیلم‌های دیگر اینگونه نیست، می‌بینم آنها سالن‌های بسیار کمتری دارند، اینجا کاملا مشخص است که یک نگاه سرمایه دارانه‌ای حاکم است. آنهایی را که می‌پسندد حالا چه متاثر از در دولت می‌خواهد باشد چه از بیرون دولت، آنها را اداره می‌کند.

به نظر من چنین نگاهی وجود دارد، حالا شما اگر مخالف این هستید که اصلا چنین نگاهی وجود ندارد ممنون می‌شوم کمی‌در این مورد توضیح بفرمایید.

ببینید در حوزه اکران، چینش اکران چگونه باید صورت گیرد، یک بحث خیلی فنی است و تابع متغییرهای زیادی است، ما اولا مفهومی‌داریم به اسم شورای صنفی اکران؛ شورای صنفی اکران در ایران چند گروه سینمایی دارد، روال کارگروه‌های سینمایی به این شکل است: شما به عنوان تهیه کننده فیلم خود را به تعدادی از سالن‌ها برای مدیران سالن‌ها نمایش می‌دهید و آنها آن فیلم را انتخاب می‌کنند، برای نمایش آن قرار داد می‌بندید، این قرارداد را در شورای صنفی اکران ثبت می‌کنید و بر اساس آن چه که گفته می‌شود و مذاکراتی که صورت می‌گیرد مهلت مقرری برای شما در نظر گرفته می‌شود که معمولا بین ۷ تا ۱۰ هفته است، در آن ۷ تا ۱۰ هفته نباید میزان فروش شما از یک رقمی‌پایین‌تر بیاید، حالا سینما طبعا چه فیلمی ‌را انتخاب می‌کند؟ سینماداری که مالک سینما است و چراغ سالنش باید روشن باشد دخل و خرجش هم باید بگذرد، سینمادار می‌آید طبعا بر اساس ذوق و سلیقه و شناخت خودش فیلم‌هایی را انتخاب می‌کند که در سالن نمایش خود بفروشد، در واقع فیلمی ‌که طبعا سینمادار احساس کند نمایش آن دخل و خرجی ندارد، آن را انتخاب نمی‌کند.

آقای دکتر اما باید بگذارند فیلم‌ها نهایتا یک مدتی به فروش بروند مشخص شود دخل و خرجشان به چه صورتی است سپس مثلا محدودیت سالن‌ها اقدام کنند اما الان بسیاری از فیلم‌ها از همان ابتدای اکران آن کاملا مشخص است که …

شما نمی‌توانید سینمادار را مجبور کنید، سینمادار ملک خودش است و دلش نمی‌خواهد فیلم شما را نمایش بدهد، شما نمی‌توانید به بخش خصوصی…

این دقیقا همان چیزی است که اسمش را نگاه سرمایه دارانه می‌گذاریم…

شما برای حق مالکیت خصوصی من حرمت قائلید یا خیر؟ شما که اصل اسلام را نمی‌توانید زیر سوال ببرید که، مالکیت خصوصی است. من در ملک خود، نمی‌خواهم فیلم شما را نمایش بدهم، مگر می‌توانید مانع این مسئله شوید! مثل این که شما بخواهید به زور وارد خانه من شوید، می‌توانید؟!

مالکیت خصوصی من این است؛ اما راه حل‌های دیگری وجود دارد، راه حل‌هایی که در کشورهای خارجی و از جمله در خود ایران هم انجام شده، آن است که ما یک گروه دیگری به نام هنر و تجربه داریم.

شما در گروه هنر و تجربه می‌توانید آنجا فیلم‌هایی را که خاص‌تر است که اتفاقا فیلم‌های خیلی خوبی اند، و فیلم‌های فرهنگی هستند و هیچ ایرادی هم ندارند را اکران کنید. شما در گروه هنر و تجربه نمایش دهید و هیچ اشکالی ندارد. یعنی می‌توانید آنجا انتخاب کنید، با سالن‌های کمتر اما مدت زمان اکران بیشتر یعنی شما ممکن است تعداد سالن‌هایی که به نمایش در می‌آید پایین‌تر باشد اما نمایش بیشتری دارد، یعنی دیگر ۷ هفته نیست، یعنی ممکن است که شمار بیشتری از هفته‌ها را در اختیار داشته باشید، این هم برای یک بخشی از آن فیلم‌ها که در آنجا هستد و اتفاقا خیلی از آنها هم کارگردان‌هایی معروفی هم دارند.

مثلا تعدادی از فیلم‌های آقای داوودنژاد و یا فیلم آقای مکری “هجوم” آخرین ساخته‌اش در هنر و تجربه به نمایش در می‌آید؛ این نمونه‌ها را ما در کشورهای خارجی هم داریم یعنی در فرانسه هم سالن‌های موجود در دانشگاه‌ها، سالن‌های سینما تک‌ها که ما در ایران به عنوان فیلم‏خانه می‌شناسیم، سالن‌های جمع و جورتری که بعضی وقت‌ها تعداد صندلی‌هایش مثلا ده نفر، دوازده نفر، پانزده نفر بیشتر نیست اختصاص پیدا کند برای نمایش فیلم‌هایی که اسمش هنر  و تجربه است یا اسمش مخاطب خاص است یا فیلم‌هایی که به اصطلاح فرهنگی‌تر، هنری‌تر و تجربی‌تر هستند در آنجاها به نمایش در می‌آید، این پاسخ به آن بخشی از سوالاتی است که ناظر به حوزه ی اکران است.

من حالا نمی‌خواهم مجدد به سوالی که عرض کردم رجوع کنم، ولی به نظر شما به طور کلی این شیوه الگوی اکران که به نظر می‌رسد شما آن را تایید می‌کنید تا چه حد مردمی‌است؟ ببینید الان فیلم فروشنده آقای اصغر فرهادی تا مدت‌ها بعد از این که اصلا اکران آن تمام شده بود مثلا در سینما کوروش باز این فیلم اکران می‌شد. این نکته که فرمودید سینما ملکش هست کاملا درست است ولی خب آن موضوع فرهنگی ما، اینکه بالاخره سینما حقیقتا برای مردم است و باید عادلانه توزیع شود چه می‌شود؟ تمام عرض من این است که اکران خیلی عادلانه توزیع نمی‌شود و به نظر می‌رسد وقتی اکران فیلم‌ها عادلانه نباشد مردمی ‌هم نخواهند بود.

به نظر شما این مدیریت در اکران فیلم‌های سینمایی ما و فرایند عرضه و تقاضای آن چه تغییراتی را می‌تواند در وضعیت سینما ایجاد کند، به نظر شما تا به حال توانسته تغییرات مثبتی را ایجاد کند یا خیر؟

من متوجه نمی‌شوم! مگر قرار است چه تغییری را ایجاد کند؟ یک تعداد فیلم ساخته می‌شود، بر اساس چیزی که در شورای صنفی اکران توافق بین مالک، تهیه کننده و مالک سینما برای اکران در سینما است، نمایش داده می‌شود، من متوجه نمی‌شوم مگر قرار است چه تغییری کند؟ اینکه سالن‌های ما کم است بله یک واقعیتی است، این که به نظر شما عدالت در اکران نیست حرفی نیست، من فقط تبیین کردم ولی من با آن موافقت نکردم، من می‌گویم عدالت در اکران می‌گویم باشد. عرض بنده این است که بخش خصوصی و دولتی فراوان سالن سینما بسازند تا جایی که ممکن است هر محله ای برای خودش یک سالن سینما داشته باشد، چرا ما این قدر شهر داریم در آنها سالن سینما نیست، بعد از این همه سال بعد صد و اندی سال که سینما وارد این مملکت شده ما هنوز به اندازه کافی سینما نداریم، یک فیلم در سینماهای هند، آمریکا بعضی وقت‌ها در ۳۰۰۰ سالن به نمایش در میآید، فقط یک فیلم! ما در ایران کل سینماهای موجودمان ۳۰۰  هم نمی‌شود.

سالن ساخته شود عدالت در اکران هم باشد. فیلم فرهنگی و فیلم غیرفرهنگی هر دو در کنار هم به حیاتشان ادامه بدهند و لازم هستند. البته فیلم غیرفرهنگی که نداریم منظورم فیلم فرهنگی و فیلم متعلق به سینمای بدنه یا سینمای گیشه منظورم است یا فیلم هنری‌تر و فیلمی‌که مخاطب پسندتر است. مردم با ذائقه خود نشان می‌دهند که از چه فیلمی‌خوششان می‌آید، از چه فیلمی‌استقبال نمی‌کنند این طوری است و نمی‌توان پای مردم هم به راحتی وسط کشید، ما نمی‌توانیم خودمان را سخنگوی همه مردم بدانیم، این درست نیست،  راه حل‌های مختلف دارند، اما در آن قسمت بحث عدالت اکران، موافقم سالن ساخته شود. چون شما سالن نداشته باشید هر بحثی که در این رابطه کنیم بی‌فایده است.

در این چند سال اخیر خیلی به سالن‌های ما اضافه شده یعنی قاعدتا باید این عدالت بیشتر شود.

خیلی خوب است که دارد اضافه می‌شود ولی خیلی کم است هنوز هم دارد اضافه می‌شود

الان به همین میزانی که اضافه شده اما در این عدالت هیچ اتفاقی نیفتاده پس این یعنی اینکه همان نگاه نادرست هنوز کماکان موجود است.

نه، اصلا این طور نیست، شما مثل بیماری می‌مانید که دوز دارویی که به او می‌دهید کم است بنابراین بیماری باقی می‌ماند به این معنی نیست که دارو به درد نمی‌خورد، خیر، میزان خیلی کم است، من می‌گویم خیلی از شهرها اصلا سینما ندارند در تهران ۴ الی ۵ سینما اضافه شود، تهران که همه ایران نیست،  الان دو سه روز پیش شیراز ۸ سالن اضافه شد، شیراز ۸ سالن! خیلی خوب است، خیلی عالی است، اما عالی‌تر این است که در شیراز ۸۰ سالن اضافه شود. چند روز دیگر یک سینمای دیگری در مجموعه شرق تهران افتتاح می‌شود، خیلی خوب است، در بیرون تهران قرار است این اتفاق بیفتد، کم است. سالن اضافه کنید همه این بحث‌ها خاتمه پیدا می‌کند.

خب استاد یک نسبت کمی‌دارد، من با فرمایش شما موافق هستم اگر هزار سالن اضافه شود آنهایی که سالن کمتری دارند سالن بیشتری پیدا می‌کنند ولی به قول معروف یک مشت نمونه خروار است، همین که الان هست دارد نشان می‌دهد هزار تا هم اضافه شود باز نگاه عادلانه‌ای وجود نخواهد داشت اسمش را بگذاریم سرمایه داری، باندبازی.

 البته شما فرمودید من هم موافق هستم که عدالت وجود ندارد، البته راهکارش را می‌فرمایید که افزایش سالن‌های سینما است. اگر نکته ای دارید جهت راهکار عادلانه کردن و توزیع الگوی اکران که مردمی‌تر باشد ممنون می‌شوم بشنوم.

عدالتی که می‌گویم عادلانه نیست، منظورم این است که از اتفاقی که می‌افتد برخی معتقدند این عادلانه نیست و فیلم سوزی می‌شود لاجرم بحث‌های این شکلی اتفاق می‌افتد. توقعشان این است که فیلم‌هایشان فرصت‌های بهتری برای اکران داشته باشند.

راه حل همه این‌ها به جای این که چپ و راست در واقع مرتب به هم بپریم و همدیگر را متهم کنیم این است که دست به دست بدهند و به ویژه بخش خصوصی وارد شود و سالن‌های بیشتری ساخته شود.

بسیار خب، البته انتقاد کردن این‌ها به نظر من کار مطبوعات و رسانه‌ها است. وظیفه ما و رسانه انقلاب همین است که این‌ها را نقد کند چون همان نمونه فیلم فروشنده که گفتم با وجود این که ماه‌ها گدشته بود، خودم می‌رفتم سینما می‌دیدم هنوز ساعت دوازده شب مشغول اکران است. و این بی‌عدالتی است که منشااش به نظر ما نگاه سرمایه‌دارانه در اکران فیلم‌ها است.

ببینید فیلمی‌اگر مخاطب داشته باشد و کف فروشش حفظ شود می‌تواند به اکران خود ادامه بدهد

پس چرا مثلا این اتفاق برای فیلم بادیگارد نیفتاد؟

به قراردادشان ربط دارد، تا جایی که یادم است برای بادیگارد هم این اتفاق افتاد، اگر کف فروش فیلمی‌حفظ شود می‌تواند ادامه دهد ضمن اینکه فروشنده در گروه هنر و تجربه در حال نمایش بود و خیلی از سالن‌های آن را در گروه هنر و تجربه حفظ کرد، این طور است. بستگی دارد به قراردادی که منعقد می‌شود، نوع قرارداد. یعنی باید قرار دادها دیده شود، مستند صحبت کنیم.

ولی باید این قراردادها در مورد همه فیلم‌ها انعقاد پیدا کند. الان انیمیشن فهرست مقدس دارای دو سالن در کل سینماها است.

ببینید تهیه کننده فیلم، فیلم خود را به یک پخش کننده می‌دهد، پخش کننده با مدیران سالن‌ها صحبت می‌کند، آنجا یک قراردادی می‌بندد، توافق می‌کند؛ آن توافق در شورای صنفی اکران ثبت می‌شود؛ این ربطی به این فیلم و آن فیلم ندارد روالی است که باید برای همه فیلم‌ها انجام شود.

حالا پخش کننده قرارداد سه هفته‌ای می‌بندد یک پخش کننده قرارداد دو هفته ای می‌بندد ولی می‌تواند بین ۷ تا ۱۰ هفته باشد، چه کسی این موضوع را تشخیص می‌دهد؟ خود پخش کننده و تهیه کننده فیلم یعنی مالکان فیلم؛ اسامی‌مثل اصغرفرهادی، ابراهیم حاتمی‌کیا و فیلم سازان سرشناس این‌ها اسامی‌شان برند است در نتیجه طول مدت قراردادشان بازه زمانی طولانی‌تری می‌گیرد مسعود ده نمکی هم همین طور است. این‌ها کسانی هستند که اسامی‌شان برند است در نتیجه مدت زمان نمایش فیلم شان طولانی‌تر می‌شود؛ پشت این مسائل هیچ گونه توطئه‌ای نیست.

ممنون از وقتی که در اختبار ما قرار دادید.

به این مطلب امتیاز دهید:
12345 (رای دهید)
Loading...

همچنین بخوانید:

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه می‌گذارد

مطلع شدن از

Top