الیور استون ، بیدار آمریکایی - بررسی سینمای الیور استون، الگویی از سینمایی که نداریم-رسانه انقلاب

الیور استون، بیدار آمریکایی

بررسی سینمای الیور استون، الگویی از سینمایی که نداریم

بررسی سینمای الیور استون، الگویی از سینمایی که نداریم

رسانه انقلاب: الیوراستون کارگردان، نویسنده و تهیه‌کننده آمریکایی است. یکی از فیلم‌سازانی که از چندین منظر می‌توان به آثار او نگریست. از منظر اقبال جشنواره‌ها به آثار او و جوایزی که در دوران کاری خود کسب کرده است تا فرم و محتوا، صاحب سبک بودن در سینما و اقبال منتقدین و مردم به آثار او در گیشه سینمای هالیوود به عنوان فیلمسازی خلاف جریان حاکم از مواردی است که می‌توان به آن ذکر کرد.

الیور استون

الیور استون

اما ویژگی بارزی که سینمای استون را با فیلم‌سازان هم دوره خود متمایز می‌کند چیز دیگری است. سوای این عناصر عرفی و مرسوم سینمای حاکم که در ابتدای مقال ذکر شد یکی از متغیرهای اصلی استون کنش‌گر بودن و اثرگذاری بالا به مسائل پیرامون خود و قدرت تحلیل و اقدام میدانی و عملیاتی برای فهم و شناخت یک پدیده است. این پدیده می‌تواند جنگ ویتنام باشد در سه گانه، جوخه Platoon، متولد چهارم ژولای Born on the Fourth of July و آسمان و زمین Heaven and Earth، یا انقلاب جنسی در فیلم درها (دروازه‎ها) The Doors یا رکود اقتصادی در سری فیلم‌های وال استریت یا خطاب قرار دادن حکام  و روسای جمهور و واقعه نگاری مقاطع تاریخی آنان در فیلم‌های جیافکی JFK، نیکسون Nixon، دبلیو .W و یا نمایش هژمونی رسانه و نقد آنارشیستی آن در فیلم قاتلین بالفطره از نمونه‌های قابل ذکر برای درک نسبت شناسی فیلم سازی همچون استون با زمانه خویش است. استون در هنگامه جنگ ویتنام دانشگاه را رها کرد و وارد ارتش شد. حضور او در جنگ ویتنام و برقراری نسبتی میدانی با وقایع حاکم و مستند بر آن تاثیر بسیاری بر اندیشه، روند و زبان تند فیلمسازی او گذاشت.

W. استون

W. استون

الیور استون در مصاحبه‌ای از جوانب و شرایط حاکم بر رسانه‌های آمریکایی و بازنمایی چهره جنگ در قاب تلویزیون می‌گوید: «تلویزیون آمریکا تبحر فوق‌العاده‌ای در حذف زشت‌ترین وجه جنگ دارد. شما در فرانس ۲۴ یا آرتی (تلویزیون روسیه) با تصویر سرراست‌تری مواجه می‌شوید. ما در ایالات متحده کیسه‌های اجساد یا تابوت‌هایی که از عراق و افغانستان برمی‌گردند را از تصاویر درمی‌آوریم، چون سوءتبلیغی برای کارزار جنگ محسوب می‌شوند. در نتیجه، در جنگی که همچون انیمیشن‌های والت دیزنی نشان داده می‌شود، ذهن آمریکایی‌ها از مفهوم مرگ پاک و ضدعفونی شده است. به این دلیل است که من معتقدم ما می‌توانیم جنگ‌هایی داشته باشیم که پانزده سال طول بکشند بدون آنکه با آن‌ها روبه‌رو شویم.»

 قاتلین بالفطره دیگر فیلم استون که روایتی رادیکال و خشن از آینده و اثرات رسانه و به گفته‌ی خودش تزریق خشونت با سرنگ رسانه است.

استون در ادامه روند فیلم‌سازی خود به مقطع تاریخی دهه شصت آمریکا با فیلم درها می‌پردازد.  این فیلم درباره جیم موریسون خواننده و آنارشیسم حاکم بر هنر دهه ۷۰ آمریکا است. این دهه که به انقلاب‌ جنسی و شکل‌گیری خرده فرهنگ‌هایی از میان توده جوانان منتهی شد، سوژه فیلم‌سازی استون قرار گرفت.

فیلم وال استریت به رکود اقتصادی آمریکا می‌پردازد. از عواملی که در دهه ۸۰ عاملی بر شکل‌گیری این رکود می‌شود، یکی شوک نفتی به دلیل تحریم نفتی اعراب علیه غرب به دلیل حمایت آنها از اسرائیل در سال ۱۹۷۳ بود و شوک دیگر به قیمت نفت در سال ۱۹۷۹ همزمان با انقلاب ایران به وقوع پیوست. استون با حمله به اقتصاد سرمایه‎داری و نظام پر از رخنه و بنیان طمع محور آن کنشگری و طرح عملیاتی خود را در برابر این واقعه به نمایش گذاشت.
قسمت دوم وال استریت در سال ۲۰۱۰ بود که پس از بحران عظیم اقتصادی آمریکا و غرب ساخته، و نهادهای مختلفی از پس آن رسوا شدند و بسیار انتقادی‎تر وگزنده‌تر از فیلم اولش ساخته شد.

جوخه

جوخه

جیافکی JFK در حواشی ترور جان اف کندی رئیس جمهور آمریکا بود. فیلمی ساختارشکن از ترور کندی دغدغه‎های شخصی‎اش از ترور رئیس جمهوری که نماد ایدئالیستی جامعه آمریکا شناخته می‌شد.
قاتلین بالفطره دیگر فیلم استون که روایتی رادیکال و خشن از آینده و اثرات رسانه و به گفته‌ خودش تزریق خشونت با سرنگ رسانه است.
به تبع آن دیگر فیلم‌های استون که بازنمای چهره روسای جمهور همچون نیکسون و بوش است. تلاش او بر این است  که چهره واقعی و به دور از تبلیغات توجیهی رسانه از چهره آنان را به نمایش بگذارد. استون مستندی ۱۰ قسمتی از تاریخ ناگفته آمریکا ساخته است. او از پوتین مصاحبه گرفته و حتی در مقطعی قصد داشت تا از زندگی سیاسی محمود احمدی‌نژاد فیلم بسازد.

روح آمریکایی و رویای آمریکایی در مقاطعی توسط فیلم‌سازانی همچون استون مورد انتقاد قرار می‌گیرند. اما این انتقادها به بیداری آمریکایی منتهی نمی‌شوند.آثار استون به عنوان فیلم‌سازی منتقد و یک زمانه‌شناس در جامعه و فرهنگ آمریکایی تا حدودی از المان‌ها و قواعد فیلم‌سازی هالیوود پیروی می‌کند؛ اما در همین لفافه استون حرفش را می‌زند. اینکه نقدهای رادیکال او تا چه میزان معتبر، محرک و تغییردهنده شرایط موجود آمریکا و نسخه‌ای برای تغییر سیاست‌های حکام نظام سرمایه‌داری است، به تاملی عمیق‌تر به آثار او نیاز است . می‌توان این انتظار را داشت که خود استون توقع تاثیر عمیق بنیادی آثارش در قلب جریان رسانه‌ای نظام سرمایه‌داری را نداشته باشد و تنها آثارش نمونه و الگویی از حضور بزنگاهی هنرمند در مقاطع تاریخی است، که به شناسنامه فیلم‌سازی او اعتبار می‌بخشد. شاید در آینده هنرمندانی این سنخ و گونه فیلم‌سازی را دنبال و جریان آن را دامنه‌دار کنند.

 زمانه‌شناسی پرسش و چالشی است که پیش روی هر قلندر سینمایی این مسیر و جریان می‌تواند باشد. محل بحث در این مقال‌شناسایی الگوهایی بود که تریبون زنده رسانه‌ای دوران خویش بوده‌اند و هستند.

پوتین

نحوه مواجهه استون با رویدادها و حوادث زمانه‌اش شاید الگویی برای فیلم‌سازان داخلی باشد. قریب به اتفاق آثار این روزهای سینمای ایران هیچ دخلی به این گونه  سبک فیلم‌سازی ندارد. فیلم سینمایی نهنگ عنبر، اکسیدان، سارا وآیدا، پا تو کفش من نکن!، فیلم‌هایی هستند که فرسنگ‌ها با این نگاه فیلم‌سازی فاصله دارند و به کسی هم  تجویز دیدن نمی‌توان کرد. حتی فیلم‌های خاص و حرفه‌ای سینمای ایران همچون رگ خواب، زادبوم، نگار و فیلم‌هایی از جنس سینمای فرهادی  که در محافل روشنفکری و جشنواره‌ای (اخیرا فیلم بدون تاریخ، بدون امضاء) استقبال پیدا می‌کنند از گونه‌ سینمای کنش‌گر استون نیستند بلکه تابعی از ذهنیت انتزاعی فیلم ساز و یا قواعد گیشه‌ای اقتصاد سینما هستند. در جامعه سینمایی ایران می‌توان مصادیقی از زمانه‌شناسی فیلم‌ساز با واقعیت و پیچ‌های تاریخی خود نام برد. فیلم شکارچی شنبه ساخته پرویز شیخ طادی، سی و سه روز جمال شورجه، یتیم خانه ایران ابوالقاسم طالبی و این روزها به وقت شام ابراهیم حاتمی‌کیا از نمونه آثاری است که در سینما ایران توسط فیلم‌سازانی در میان خیل آثارشان، انگشت شمار می‌توان نام برد. با این تعداد اندک آثار تولیدی هنوز زمان لازم است که این جریان انتقادی، اعتبار سینمایی‌اش آن‌چنان اثر گذار در سطوح بالای نظام، و از طرف دیگر در نظام آموزشی کشور به عنوان گونه‌ای با هویت برای هنرجویان و طالبان این عرصه قرار گیرد.
زمانه‌شناسی پرسش و چالشی است که پیش روی هر قلندر سینمایی این مسیر و جریان می‌تواند باشد. محل بحث در این مقال‌شناسایی الگوهایی بود که تریبون زنده رسانه‌ای دوران خویش بوده‌اند و هستند.

به این مطلب امتیاز دهید:
12345 (رای دهید)
Loading...

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه می‌گذارد

مطلع شدن از

Top